সূৰ্যাস্ত (গল্প)

সূৰ্যাস্ত                 

মৃত্যু অৱধাৰিত...জন্ম হোৱা সকলোৱেই এদিন মৃত্যুৰ শীতল কোলাত শেষ আশ্ৰয় ল’বই লাগিব ।  তথাপি কিছুমান মৃত্যু সহজে স্বীকাৰ কৰি ল’বলৈ টান লাগে । তেনেকুৱাই এটা আকস্মিক মৃত্যুৰ খৱৰে সুৰেশহঁতৰ ঘৰখনক জোকাৰি পেলালে । বৃদ্ধ মাক-দেউতাক, সুন্দৰী ঘৈণীয়েক মমতা আৰু দুটি কিশোৰ পুত্ৰ-কন্যা কনক আৰু পূৰবীক এই পৃথিৱীত অকলশৰীয়াকৈ এৰি থৈ সুৰেশ হঠাতেই আঁতৰি গ’ল কাকো একো আগজাননী নিদিয়াকৈ । সম্পূৰ্ণ সুস্থভাৱে সকলোকে হাঁহি-মাতি কামলৈ পুৱাই ওলাই যোৱা সুৰেশ যে মাজনিশা মৃতদেহ হৈ ঘৰলৈ উভতি আহিব তাক কোনেও সপোনতো ভবাই নাছিল । ঘৰৰ কোনেও ভবা নাছিল শেষমুহূৰ্তত এনেকৈ কাকো একো মাত নিদিয়াকৈ হঠাতেই আঁতৰি যাব সুৰেশ । পৰিয়াল-পৰিজন, বন্ধু-মহল, আত্মীয়-কুটুম কোনেও সুৰেশৰ এই আকস্মিক মৃত্যুক সহজ ভাবে ল’ব নোৱাৰিলে । যিয়েই প্ৰথমে শুনিলে, সিয়েই চক খাই উঠিল – “হাৰে কি কথা ! এয়া জানো সম্ভৱ !! আজি পুৱাইতো দেখিছিলো… কালিয়েইতো হাঁহি মাৰি সুধিছিল  মোৰ খৱৰ… ধেইত  মিছা কথা, পৰহি দেখোন বজাৰতে লগ পাইছিলো…এইবোৰ ফাল্টু ধেমালি নকৰিবি, কি কয় হে… আজি ৰাতিপুৱা একেলগে পানদোকানত সোমাই পান খাই কথাপাতি পাতিছিলো আমি দুয়ো....”  ইত্যাদি…ইত্যাদি বহুতৰে মুখত বহুত কথা । এনে হোৱা স্বাভাৱিকো, কোনে জানে কেতিয়ানো নিয়তিয়ে কাৰ সৈতে কি খেল খেলে ! তৎস্বত্তেও ইয়াক অস্বীকাৰ কৰাৰো কোনো উপায় নাছিল কাৰো । এটা পলকতে তল ওপৰ হৈ যাব পাৰে একোটা জীৱন । যিমান নিৰ্মম, অপ্ৰিয় হ’লেও সত্যক স্বীকাৰ কৰি ল’বলৈ সকলো বাধ্য । নিয়তিয়ে কাৰো মুখলৈ চাব নাজানে, নুশুনে কাৰো অভাৱ-আভিযোগ । সেইবোৰ যেন সকলোৰে ভাগ্যত জন্মৰ পূৰ্বেই নিয়তিয়ে নিৰ্ধাৰিত কৰি দিয়ে...যাৰ ভাগত যি থাকে সি তাক স্বীকাৰ কৰি ল’বই লাগিব। এয়েই নিয়তিৰ নীতি,এয়েই বিধাতাৰ বিধান ।

নিজৰ কৰ্তব্য সামৰি নিজা বাইকেৰে ঘৰলৈ আহি আছিল সুৰেশ । ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানৰ কৰ্মচাৰী সুৰেশৰ প্ৰায়েই পলম হয় ঘৰলৈ উভতি আহোতে । আনদিনাৰ দৰেই সেইদিনাও পলম হৈছিল তেওঁৰ । সময় তেতিয়া নিশা ১০ বাজি গৈছিল ।  নিশা ৰাজআলি সম্পূৰ্ণ মুকলি পাই তীব্ৰবেগেৰেই চলাই দিছিল তেওঁ বাইকখন । হেডফোনত লগাই লৈছিল নিজৰ প্ৰিয় গীত । তেতিয়া প্ৰকৃতিৰ বুকুত গৰমকালিৰ দপদপনি । গৰম বতাহজাকক নেওচা দি ক’ৰবাৰ পৰা বৈ আহিছিল এজাক মৃদু বতাহ । বতাহজাকে তেওঁক যেন আদৰণীহে জনাইছিল । মুকলি মনেৰে মুকলি পথত মুকলি পখীটিৰ দৰেই যেন উৰিহে ফুৰিছিল তেওঁ । হঠাতে যেন শৰবিদ্ধ হ’ল মুকলি পখী ! বিপৰীত দিশেৰে অহা মালবাহী ট্ৰাক এখনে তেওঁক মহতিয়াই নিলে । সেই সময়ত তাত মানুহো কম আছিল । যিসকলে দেখিলে দৌৰা-ঢপৰা লগালে । গাড়ী এখনত তুলি সুৰেশক নিমিষতে তেওঁলোকে হস্পিতাললৈ লৈ আহিল । ইতিমধ্যে তেতিয়ালৈকে বহুত পলম হৈ গৈছিল । পৰীক্ষা কৰাৰ অন্তত ডাক্তৰে সুৰেশক মৃত বুলি ঘোষণা কৰিলে । ঘটনাথলীতেই মৃত্যু হৈছিল সুৰেশৰ ।

মাজনিশালৈ সুৰেশ ঘৰ আহি নোপোৱা দেখি উদ্বিগ্ন হৈ পৰিছিল মাক আৰু মমতা । মাজনিশালৈকে সুৰেশৰ কোনো দেখা দেখি নাই । এটা অনামী ভয়ে দুয়োকে চেপি ৰাখিছিল । মাক বাৰে বাৰে শুবলৈ লৈয়ো উঠি উঠি আহে, বোৱাৰীয়েকক সোধে – “বোৱাৰী….ই আহি পালেনে, ইমান দেৰি কেলেই হ’ল বা আজি”? মানুহজনী এনেয়েই বেমাৰী, বাতৰ অসুখত প্ৰায়েই ধৰফৰাই থাকে । মমতাই শাহুৱেকক প্ৰবোধ দি কয় – “আহিব দিয়ক, আপুনি শুই থাককচোন । মই আছোঁ” । শাহুৱেকক তেনেকৈ প্ৰবোধ দিলেও ভিতৰি তাই নিজে আতংকিত হৈ পৰে ভাবে – “অন্তঃত এটা ফোনতো কৰিব পাৰে ! আনদিনা পলম হ’লেতো কৈ দিয়ে” । কেইবাবাৰো ফোন কৰিও  সিফালৰ পৰা তাই কোনো সঁহাৰি পোৱা নাছিল । কিবা এটা ৰিঙা ৰিঙা, উদাস উদাস ভাব এটাই আজি দুপৰীয়াৰে পৰা তাইক যেন খেদি ফুৰিছে । অইন কোনো দিনেই তাইৰ এনে ভাব মনলৈ নাহে । তাই কথাটোত সিমান গুৰুত্ব দিয়া নাছিল । যিমানে সুৰেশৰ পলম হৈছে সিমানেই তাইৰ মনত শংকাই জুমুৰি দি ধৰিছে । মানুহটোৰ একো বিপদ হোৱা নাইতো ! সাবিত্ৰীয়েও যোৱা নিশা সুৰেশৰ দুৰ্ঘটনা হোৱা সপোন দেখিছিল । ভয়াবহ সপোনটো দেখি সাৰ পাই উঠিছিল, তেওঁ । ভয় লগা সপোনটোৰ কথা কাকো ক’বও পৰা নাছিল । তেওঁ শুনিছিল, নিজৰ কিবা হোৱা দেখিলে আনৰহে জীৱনত ঘটে ! সেয়ে সপোনটোৰ কথা পাহৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল । নিশা অধিক হৈ অহাৰ লগে লগে সাবিত্ৰীৰ মনতো শংকা জাগিছে । মনতে ভাবিছে  ল’ৰাকণ ভালে ভালে ঘৰ আহি পালেই হয় । উজাগৰী নিশা কটাইছিল মমতা আৰু সাবিত্ৰীয়ে …মনত এটাই আশা ….সুৰেশ আহিব….এই আহিব …এই আহিব ।  অহা নাছিল সুৰেশ…হয়, ফোনকল এটা আহিছিল …লগত আহিছিল এটা হৃদয় বিদাৰক খৱৰ…সুৰেশ হস্পিতালত…গুৰুতৰ ভাবে আহত, যিমান পাৰে সোনকালে হস্পিতাললৈ আহিব লাগে । ঘৰখনত হুলস্থূল লাগিছিল নিমিষতে ।হস্পিতালত উপস্থিত হৈ মমতাহঁতে গম পালে সুৰেশ এই সংসাৰত আৰু নাই । পোষ্টমৰ্টেমৰ অন্তত মৃতদেহ চমজি লোৱাৰ বাহিৰে কৰিবলগীয়া তাত একোৱেই বাকী থকা নাছিল । মাক আৰু মমতাৰ হিয়া ভগা কান্দোন, পুত্ৰ-কন্যাৰ কৰুণ বিননি, দেউতাকৰ উচুপনি একোৱেই উভতাই আনিব নোৱাৰিলে সুৰেশক । গ’ল যে গ’লেই ।         

সুৰেশৰ মৃতদেহ ঘৰলৈ আহি পোৱাৰ আত্মীয়-কুটুমে,ওচৰ-চুবুৰীয়াৰে সুৰেশহঁতৰ ঘৰৰ চোতাল ভৰি পৰিল । তুলসীজোপাৰ তলত সুৰেশৰ মৃতদেহ ৰখা হ’ল । ঘৰৰ উপাৰ্জনক্ষম, কৰ্মঠ পুৰুষজনৰ মৃত্যুত পৰিয়ালটিলৈ নামি অহা অমানিশাৰ কলীয়া আন্ধাৰে মৃতকৰ ঘৰত উপস্থিত হোৱা সকলোকে মৰ্মাহত কৰিলে । হিয়া ঢাকুৰি কান্দি থকা মমতা, বাৰে বাৰে ভ্ৰম বকিবলৈ লোৱা মাক, ফেকুৰি ফেকুৰি কান্দি থকা কনক আৰু পূৰবী তথা বোবা বেদনাত মুক হৈ পৰা দেউতাকক বহুতে বহুত ধৰণেৰে সান্ত্বনা দিবলৈ চেষ্টা কৰিলে । সকলোৱে জানে, মৃত্যুক ৰুধিব পৰা শক্তি কাৰোৱেই নাই । যাৰ যেতিয়া সময় হয়, তেতিয়া এই ধৰাৰ মায়া – মমতা সকলো এৰি এদিন যাবই লাগে । তথাপি ভুক্তভুগীয়েহে জানে, সেইসময়ত তেওঁলোকৰ মনৰ অস্থিৰতাৰ কথা । বুজনি দিয়া সহজ, বহু সময়ত তাক স্বীকাৰ কৰাহে টান হৈ পৰে । কন্দা-কটা, হুৱা-দুৱাৰ অন্ত পেলাই এচাম লোক মৃতকৰ সৎকাৰৰ বাবে তৎপৰ হ’ল । আত্মাহীন শৰীৰ অলাগতিয়াল আবৰ্জনাৰ দৰেই । হাজাৰ মায়ায়ো কাকো বান্ধি ৰাখিব নোৱাৰে । সকলোৰে তৎপৰতাত চাওঁতে চাওঁতেই মৃতকৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলোবোৰ বস্তুৱেই আহি পালে । নিমিষতেই চাঙি সজা হৈ গ’ল । পৰম্পৰা অনুযায়ী শৱদেহক গঙ্গাজলেৰে স্নান কৰোৱাই চাঙিত তুলিলে আৰু বগা কাপোৰেৰে মৃতকক দেহ ঢাকিলে । তাৰপাছত ধূপ-ধুনা, চাকি জ্বলাই মৃতকক শেষ শ্ৰদ্ধা জনালে । শোকাহত সকলোৱে অশ্ৰুপূৰ্ণ অন্তৰেৰে ফুল-পাত,তুলসী আদিৰে মৃতকক সকলোৱে শ্ৰদ্ধা জনালে । ঘৰুৱা ৰীতি-নীতিৰ অন্তত এটা সময়ত মৃতকক লৈ আত্মীয়সকলে সুৰেশৰ দেউতাক,কিশোৰ পুত্ৰক লগত লৈ শৱ-সৎকাৰৰ বাবে শ্মশানলৈ যাত্ৰা কৰিলে ।

শ্মশানত উপস্থিত হৈ সকলো ভাগে ভাগে কামত লাগিল । এটা সময়ত চিতা সজা শেষ হ’ল । চিতাত মৃতকক তুলিবলৈ লওঁতেই আচম্বিতে এক অভাৱনীয় পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হ’ল মৃতকক দাহ কৰিবলৈ অহা লোকসকল । তেওঁলোকে দেখিলে এগৰাকী মহিলাই এটি পাঁচবছৰীয়া পুত্ৰক লগত লৈ শ্মশানলৈ বাউলি হৈ ঢপলিয়াই আহিছে । মূৰৰ ঘন দীঘল চুলি আউলি বাউলি, অবিন্যস্ত কাপোৰ কানি, দুয়োহাতত দুজাপ খাৰু, শিৰত সেন্দুৰ আৰু কপালত ৰঙচুৱা মজলীয়া বেলি । মানুহজনী কাৰোবাৰ বিবাহিতা তাক বুজিবলৈ কাৰো বাকী নাথাকিল । মানুহকেইজনে উদভ্ৰান্ত হৈ ঢপলিয়াই অহা মহিলাগৰাকীলৈ হতবাক হৈ  চাই থাকোঁতেই মানুহজনী শবদেহটোৰ ওপৰতে উবুৰি খাই পৰিলহি আৰু হিয়া ঢাকুৰি কান্দিবলৈ ধৰিলে । মহিলাগৰাকীৰ এনে আচম্বিত আগমন  আৰু আশ্চৰ্যকৰ কাৰ্য-কলাপত শ্মশানত উপস্থিত মানুহখিনি বিস্ময়ত হতবাক হ’ল । মানুহগৰাকীক শৱদেহৰ পৰা আঁতৰাবলৈ গৈয়ো মানুহগৰাকীৰ হিয়াভগা কান্দোনৰ আগত নতশিৰ হ’বলৈ বাধ্য হ’ল । এহাতে পৰম বিস্ময় তথা কৌতূহল আৰু আনহাতে বেদনাহত হৈ তেওঁলোক ৰৈ গ’ল । তেওঁৰ হিয়াভগা কান্দোনত সকলো কিছুসময় মূক হৈ পৰিল । যেন সময়ো স্তব্ধ হৈ পৰিল কিছুসময় । মাকক কন্দা দেখি অকণমানি শিশুটিয়ো চিঞৰি চিঞৰি কান্দি তাৰ অকণি হাত দুখনেৰে মাকক শটোৰ পৰা তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিলে । মানুহ কেইজনে কিছু সময় বিমূঢ় হৈ চাই থাকিল, সেই হৃদয়বিদাৰক নিকৰুণ দৃশ্য । এটা সময়ত সকলোৱে গুণা গঁথা কৰি মানুহজনীৰ পৰা শটোক মুকলি কৰিলে । ইতিমধ্যে বেলি লহিয়াবলৈ লৈছিল । যথাসময়ত শটোক চিতাত তুলি অগ্নি সংযোগ কৰা হ’ল । শটো ক্ৰমে আধাপোৰা হৈছিল । ইমানপৰে গছৰ পাত সৰুৱাই কান্দি থকা মানুহজনী হঠাতে থিয় হ’ল আৰু  নিজৰ হাতত থকা কাঁচৰ খাৰু কেইপাত ওচৰতে থকা শিলত আঁচাৰ মাৰি ভাঙি পেলালে । ৰাউচি জুৰি কন্দাৰ লগে লগে মানুহজনীয়ে নিজৰ কপালত জিলিকি থকা সূৰুজটোক নিজ হাতেৰে মোহাৰি পেলালে ।  কিছুসময় তেনেদৰে কান্দি থকাৰ অন্তত প্ৰকৃতিস্থ হৈ ৰৈ ৰৈ কান্দি থকা নিজৰ কণমানিটোৰ চকু মুক মোহাৰি আঁকোৱলি ল’লে । “ব’ল সোণ...আজিৰ পৰা তই সঁচাকৈয়ে পিতৃহাৰা হলি”-এইবুলি কৈ মানুহজনীয়ে উচুপি উচুপিয়েই অকণিটোক কোলাত তুলি অহাবাটেই গুছি গ’ল । তেতিয়ালৈ পশ্চিমাকাশত বেলিটোও ডুব গৈছিল সন্তৰ্পনে । শৱ-সৎকাৰৰ বাবে শ্মশানলৈ অহা মানুহখিনি ঠাইতেই শিল পৰা কপৌৰ দৰে থৰ লাগিল ।  
ණসাৰদা শ্ৰেষ্ঠ