(এজন কনিষ্ঠ বন্ধু সমীৰণ বৰগোঁহায়ে ( Samiron Borgohain ) মোৰ বাৰ্তাবাকচত
মোলৈ কেইটামান ফেচবুক সম্পৰ্কীয় প্ৰশ্ন কৰিছিল । প্ৰশ্ন উত্তৰৰ
প্ৰয়োজনীয়তা অনুভব কৰি ইয়াত আপোনালোকলৈকো আগবঢ়ালো । ফেচবুকৰ নেতিবাচক দিশ
কিছুমান থকাৰ দৰে ইতিবাচক দিশ কিছুমানো আছে । )
"ফেচবুক আৰু অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ" সম্পৰ্কে এটা সৰু অধ্যয়ন চলাইছো ৷
অনুগ্ৰহ কৰি তলৰ প্ৰশ্ন কেইটিৰ উত্তৰ প্ৰদান কৰি অধ্যয়নটি সফল কৰাত সহায় কৰে যেন ৷
১. আপুনি ফেচবুক কিয় ব্যবহাৰ কৰে ?
২. ফেচবুকে অসমৰ সামাজিক প্ৰেক্ষাপটত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ সক্ষম হৈছেনে ? ফেচবুকৰ জৰিয়তে সমাজসেৱা সম্ভৱনে ?
৩. অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ সাহিত্য চৰ্চাত ফেচবুকে প্ৰভাৱ পেলাবলৈ সক্ষম হৈছেনেকি ? যদি হৈছে কেনেদৰে ? অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ মতামত প্ৰদান কৰে যেন ৷
৪. ফেচবুকে অসমত যুৱ উশৃংখলতা সৃষ্টিত উদগনি যোগাইছে নেকি ?
৫. ফেচবুকে অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত সামগ্ৰিকভাৱে কেনেধৰণৰ (নেতিবাচক/ইতিবাচক) প্ৰভাৱ পেলাইছে বুলি আপুনি অনুভৱ কৰে ?
এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়লৈ অধ্যয়ন কৰিছা । মই মোৰ অনুভবেৰে যি পাৰোঁ উত্তৰ দিবলৈ যত্ন কৰিম ।
ক্ৰম অনুযায়ী উত্তৰবোৰ দিলো -
১. ফেচবুকলৈ কিয় আহো ? এইলৈ মই এবছৰ আগতে এটা প্ৰবন্ধ লিখিছিলো । তথাপি আজি আকৌ চমুকৈ কওঁ । ফেচবুকলৈ আহি মই সতেজ অনুভব কৰোঁ । বিভিন্ন মনৰ বিভিন্ন স্বভাৱৰ মানুহক লগ পাওঁ । তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মই নিজকো বিশ্লেষণ কৰাৰ সুবিধা পাওঁ । একেবাৰে সঁচা কথা হ’ল মই ফে’চবুকত মই এক সুখ বিচাৰি আহোঁ। এটা ভাল কবিতা, এটা ভাল লগা গল্প, এটা সুন্দৰ লেখা পঢ়িবলৈ, এটা মন প্ৰাণ জুৰ পেলাব পৰা ছবি চাবলৈ পালে মই বিচৰি পাওঁ মই বিচৰা সুখ। মোৰ অনুভব শব্দৰ ৰূপেৰে আনৰ আগত ব্যক্ত কৰিব পাৰিলে আৰু তাৰ প্ৰতি উচিত সঁহাৰি পালে মই বিচাৰি পাওঁ মই বিচাৰি অহা সুখ। মোৰ দৰে সকলোৱেই কিজানি সুখ বিচাৰিয়েই আহে ফে’চবুকলৈ। সেই সুখৰ সংজ্ঞাও কিজানি সকলোৰে বাবে একে নহয়। হয়তু একে হ’বও নোৱাৰে ।
২. দ্বিতীয় প্ৰশ্নৰ উত্তৰ হিচাপে কওঁ একে আষাৰে -ফেচবুকৰ জৰিয়তে সমাজ সেৱা কৰিব পাৰি । মই ফেচবুকৰ সহায় নামৰ গোট এটাৰ সৈতে জড়িত । এই গোটটোৱে প্ৰতি বছৰে মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা দুখীয়া ছাত্ৰ ছাত্ৰীক আৰ্থিকভাৱে অলপ হলেও সকাহ দিবলৈ যত্ন কৰি আহিছে । ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা পুঁজিলৈ ফেচবুকৰে সদস্যসকলেই তেওঁলোকৰ সহায়ৰ হাত আগবঢ়াই আহিছে । তদুপৰি ফেচবুকৰ পৰাই কেইজনমান হৃদয়বান লোকে সহায়ৰ সহযোগতেই অলপতে উৰিয়াম ঘাটত হোৱা সংঘৰ্ষত দিকহাৰা হোৱা লোকসকলৰ সহায়ৰ অৰ্থে দেহেকেহে খাটিছিল । ফোন-যোগে, ফেচবুকৰ জৰিয়তে হোৱা বাৰ্তালাপৰ জৰিয়তে এই কাম তীব্ৰ গতিত সকলোৰে সহযোগত কৰিব পৰা গৈছিল ।
আন এটা গোটো আছে যিয়ে আমাৰ সাহিত্যৰ উন্নতিৰ হকে কাম কৰি আহিছে । সেইটো হৈছে ৱিকিপিডিয়াৰ আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত ৱিকিচ'ৰ্চ বা ৱিকিউৎস । ৱিকিপিডিয়া গোটৰ জৰিয়তে বিশ্বৰ যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত শুদ্ধ আৰু নিৰপেক্ষভাৱে জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰি সকলোলৈকে বিনামূল্যে উপলব্ধ কৰোৱাৰ প্ৰয়াসেৰে এই আন্তৰ্জাতিক আৰু বহুভাষিক প্ৰকল্পৰ সূচনা কৰা হৈছে । তেনেকৈ ৱিকিচ’ৰ্চ বা ৱিকিউৎসই অসমীয়া সাহিত্যক ইউনিকোডৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয় । নিস্বাৰ্থভাৱে কেইবাজনো সাহিত্যসেৱীয়ে এইক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ সহযোগীতা আগবঢ়াই আহিছে ।
৩. আজিৰ যুগত সাহিত্য চৰ্চাত ফেচবুকৰ প্ৰভাৱক কেতিয়াও অৱহেলা কৰিব নোৱাৰি । সাহিত্য চৰ্চাৰ উদ্দেশ্যে ইয়াত বহুতো গোটৰ জন্ম হৈছে । বহুকেইটা গোটে নিজাকৈ প্ৰায় প্ৰতিমাহে একোটাকৈ সুস্থ আলোচনীৰ জন্ম দি আহিছে । নিজৰ ঘৰুৱা কৰ্তব্য, নিজৰ ব্যৱসায়, চাকৰি এইবোৰ হাজাৰটা কামৰ মাজতো ক্ষন্তেক সময় উলিয়াই আলোচনী এখন উলিয়াবলৈ কিমান কষ্ট স্বীকাৰ কৰিব লগীয়া হয় …তাক বুজাই কোৱাৰ নিশ্চয় প্ৰয়োজন নাই । এইবোৰ কাম হেলাৰঙে, হাজাৰটা বাধাকো নেওচি আমাৰেই কেইজনমান সাহিত্য প্ৰেমী ফেচবুকীয়ান সকলে তেওঁলোকৰ নিজা প্ৰচেষ্টাৰে চলাই গৈছে । এই আলোচনীৰ লেখাবোৰৰ কোনোবাটো লেখাৰ মানদণ্ড হয়তো ছপা মাধ্যমৰ আলোচনীৰ সৈতে ফেৰ মাৰিব পৰা নহয় । তথাপি এইবোৰে সাহিত্য সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত এক কৰ্মশালাৰ দৰে কাম কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে । বহুতে ইয়াত সাহিত্য চৰ্চা আৰম্ভ কৰি সাহিত্যৰ জগতত নিজৰ বলিষ্ঠ পদক্ষেপ আগবঢ়াবলৈ সক্ষম হৈছে ।
স্পন্দন শব্দৰ পৰা হৃদয়লৈ, আখৰুৱা, অসমীয়া কথা বতৰা, চিঠি গোট এইবোৰ সাহিত্য চৰ্চাৰ এক কঠিয়াতলী বুলিব পাৰি । তদুপৰি ৱিকিপিডিয়া আৰু ৱিকিচ'ৰ্চ বা ৱিকিউৎসৰ কথা ২ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰত উল্লেখ কৰিছোঁ ।
৪. এই প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিবলৈ লৈ মোৰ মনে হাহাকাৰ কৰি উঠিছে । ভাল বেয়া সকলোতে আছে । গতিকে ফেচবুকৰো এইটো এটা বেয়া দিশ । ইয়াত ভাল কাম যেনেকৈ হয়, তেনেকৈ বেয়া কামো হয় । সমাজ এখনত যেনেকৈ ভাল বেয়া মানুহ আছে, তেনেকৈ ফেচবুক সমাজখনতো এই দুই শ্ৰেণীৰ মানুহ আছে । সকলোৱে ভাল উদ্দেশ্য লৈ ফেচবুকলৈ নাহে, সমস্যা তাতেই । ইয়াত বিভিন্ন মনৰ বিভিন্ন ৰুচিৰ মানুহ আহে । স্বভাৱ তথা বয়সৰ ফালৰ পৰা অপৰিপক্ক মানুহৰ পৰা পৰিপক্ক মানুহলৈ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহ যেতিয়াই মন যায় তেতিয়াই ফেচবুকলৈ আহি তেওঁলোকৰ নিজৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত বিচৰণ কৰিবলৈ লয় । কেতিয়াবা সৰু সাধাৰণ ঘটনা এটাকো অযুক্তিকৰ যুক্তিৰে ভ্ৰমিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দেখোঁ । যিবোৰে ফেচবুক সমাজকে নহয় আমাৰ বাস্তৱৰ সমাজকো ভ্ৰমিত কৰাৰ সম্ভাৱনা দেখা পাওঁ । ফেচবুক প্ৰেম এটা এতিয়া এক বিতৰ্কিত বিষয় হৈ পৰিছে । খৱৰ কাগজত প্ৰায়েই এনে ব্যাভিচাৰী প্ৰেমৰ খৱৰ সকলোৱে পাই আহিছে । অচিন কাঠৰ থোৰা লগাবলৈ গৈ বহুতে বিপদত পৰা দেখা গৈছে । ইয়াৰ বাবে ফেচবুকক নিশ্চয় জগৰীয়া কৰিব নোৱাৰি । সেয়া নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ নিজৰ মানসিকতাৰ ওপৰত । আমি নিজে সচেতন নহলে যিকোনো পৰিস্থিতিতেই জীয়াতু ভুগিব লগীয়া হয় ।
৫. মোৰ ওপৰৰ উত্তৰ কেইটাতেই ইয়াৰ উত্তৰো বিচাৰি পাব নিশ্চয় । ফেচবুকক আমি ইতিবাচক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিলে ইয়াৰ পৰা ইতিবাচক ফলাফলেই পাম তেনেকৈ নেতিবাচক উদ্দেশ্যেৰে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিলে নেতিবাচকেই ফল পাম ..এয়া পৰিষ্কাৰ কথা । সদৌ শেষত মই মোৰ এজন ভাতৃপ্ৰতিমবন্ধু কবি লক্ষণ কুমাৰৰ মন্তব্য ইয়াত মই উল্লেখ কৰিব বিচাৰিম, কবি লক্ষণ কুমাৰে কৈছে - “ফে’চবুকক মই এখন মন্দিৰ বুলিয়েই ভাবো। এই মন্দিৰলৈ প্ৰতিদিনে অগণন ভক্ত আহে নিজৰ সুখ-দুখৰ কথা ক’বলৈ,আনৰ সুখ-দুখৰ সমভাগী হ’বলৈ। ময়ো আহোঁ ইয়ালৈ, আন একো কৰিব নোৱাৰিলেও টিলিঙাকে বজাই দিওঁ….অন্তৰৰ মলিনতা দূৰ হৈ যায় ।” লক্ষ্মণ কুমাৰৰ দৰেই আমি সকলোৱে মন্দিৰৰ দৰে পবিত্ৰস্থান বুলি ভাবিব নোৱাৰোঁনে ?
"ফেচবুক আৰু অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ" সম্পৰ্কে এটা সৰু অধ্যয়ন চলাইছো ৷
অনুগ্ৰহ কৰি তলৰ প্ৰশ্ন কেইটিৰ উত্তৰ প্ৰদান কৰি অধ্যয়নটি সফল কৰাত সহায় কৰে যেন ৷
১. আপুনি ফেচবুক কিয় ব্যবহাৰ কৰে ?
২. ফেচবুকে অসমৰ সামাজিক প্ৰেক্ষাপটত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ সক্ষম হৈছেনে ? ফেচবুকৰ জৰিয়তে সমাজসেৱা সম্ভৱনে ?
৩. অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ সাহিত্য চৰ্চাত ফেচবুকে প্ৰভাৱ পেলাবলৈ সক্ষম হৈছেনেকি ? যদি হৈছে কেনেদৰে ? অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ মতামত প্ৰদান কৰে যেন ৷
৪. ফেচবুকে অসমত যুৱ উশৃংখলতা সৃষ্টিত উদগনি যোগাইছে নেকি ?
৫. ফেচবুকে অসমৰ যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত সামগ্ৰিকভাৱে কেনেধৰণৰ (নেতিবাচক/ইতিবাচক) প্ৰভাৱ পেলাইছে বুলি আপুনি অনুভৱ কৰে ?
এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়লৈ অধ্যয়ন কৰিছা । মই মোৰ অনুভবেৰে যি পাৰোঁ উত্তৰ দিবলৈ যত্ন কৰিম ।
ক্ৰম অনুযায়ী উত্তৰবোৰ দিলো -
১. ফেচবুকলৈ কিয় আহো ? এইলৈ মই এবছৰ আগতে এটা প্ৰবন্ধ লিখিছিলো । তথাপি আজি আকৌ চমুকৈ কওঁ । ফেচবুকলৈ আহি মই সতেজ অনুভব কৰোঁ । বিভিন্ন মনৰ বিভিন্ন স্বভাৱৰ মানুহক লগ পাওঁ । তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মই নিজকো বিশ্লেষণ কৰাৰ সুবিধা পাওঁ । একেবাৰে সঁচা কথা হ’ল মই ফে’চবুকত মই এক সুখ বিচাৰি আহোঁ। এটা ভাল কবিতা, এটা ভাল লগা গল্প, এটা সুন্দৰ লেখা পঢ়িবলৈ, এটা মন প্ৰাণ জুৰ পেলাব পৰা ছবি চাবলৈ পালে মই বিচৰি পাওঁ মই বিচৰা সুখ। মোৰ অনুভব শব্দৰ ৰূপেৰে আনৰ আগত ব্যক্ত কৰিব পাৰিলে আৰু তাৰ প্ৰতি উচিত সঁহাৰি পালে মই বিচাৰি পাওঁ মই বিচাৰি অহা সুখ। মোৰ দৰে সকলোৱেই কিজানি সুখ বিচাৰিয়েই আহে ফে’চবুকলৈ। সেই সুখৰ সংজ্ঞাও কিজানি সকলোৰে বাবে একে নহয়। হয়তু একে হ’বও নোৱাৰে ।
২. দ্বিতীয় প্ৰশ্নৰ উত্তৰ হিচাপে কওঁ একে আষাৰে -ফেচবুকৰ জৰিয়তে সমাজ সেৱা কৰিব পাৰি । মই ফেচবুকৰ সহায় নামৰ গোট এটাৰ সৈতে জড়িত । এই গোটটোৱে প্ৰতি বছৰে মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা দুখীয়া ছাত্ৰ ছাত্ৰীক আৰ্থিকভাৱে অলপ হলেও সকাহ দিবলৈ যত্ন কৰি আহিছে । ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা পুঁজিলৈ ফেচবুকৰে সদস্যসকলেই তেওঁলোকৰ সহায়ৰ হাত আগবঢ়াই আহিছে । তদুপৰি ফেচবুকৰ পৰাই কেইজনমান হৃদয়বান লোকে সহায়ৰ সহযোগতেই অলপতে উৰিয়াম ঘাটত হোৱা সংঘৰ্ষত দিকহাৰা হোৱা লোকসকলৰ সহায়ৰ অৰ্থে দেহেকেহে খাটিছিল । ফোন-যোগে, ফেচবুকৰ জৰিয়তে হোৱা বাৰ্তালাপৰ জৰিয়তে এই কাম তীব্ৰ গতিত সকলোৰে সহযোগত কৰিব পৰা গৈছিল ।
আন এটা গোটো আছে যিয়ে আমাৰ সাহিত্যৰ উন্নতিৰ হকে কাম কৰি আহিছে । সেইটো হৈছে ৱিকিপিডিয়াৰ আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত ৱিকিচ'ৰ্চ বা ৱিকিউৎস । ৱিকিপিডিয়া গোটৰ জৰিয়তে বিশ্বৰ যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত শুদ্ধ আৰু নিৰপেক্ষভাৱে জ্ঞান সংগ্ৰহ কৰি সকলোলৈকে বিনামূল্যে উপলব্ধ কৰোৱাৰ প্ৰয়াসেৰে এই আন্তৰ্জাতিক আৰু বহুভাষিক প্ৰকল্পৰ সূচনা কৰা হৈছে । তেনেকৈ ৱিকিচ’ৰ্চ বা ৱিকিউৎসই অসমীয়া সাহিত্যক ইউনিকোডৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয় । নিস্বাৰ্থভাৱে কেইবাজনো সাহিত্যসেৱীয়ে এইক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ সহযোগীতা আগবঢ়াই আহিছে ।
৩. আজিৰ যুগত সাহিত্য চৰ্চাত ফেচবুকৰ প্ৰভাৱক কেতিয়াও অৱহেলা কৰিব নোৱাৰি । সাহিত্য চৰ্চাৰ উদ্দেশ্যে ইয়াত বহুতো গোটৰ জন্ম হৈছে । বহুকেইটা গোটে নিজাকৈ প্ৰায় প্ৰতিমাহে একোটাকৈ সুস্থ আলোচনীৰ জন্ম দি আহিছে । নিজৰ ঘৰুৱা কৰ্তব্য, নিজৰ ব্যৱসায়, চাকৰি এইবোৰ হাজাৰটা কামৰ মাজতো ক্ষন্তেক সময় উলিয়াই আলোচনী এখন উলিয়াবলৈ কিমান কষ্ট স্বীকাৰ কৰিব লগীয়া হয় …তাক বুজাই কোৱাৰ নিশ্চয় প্ৰয়োজন নাই । এইবোৰ কাম হেলাৰঙে, হাজাৰটা বাধাকো নেওচি আমাৰেই কেইজনমান সাহিত্য প্ৰেমী ফেচবুকীয়ান সকলে তেওঁলোকৰ নিজা প্ৰচেষ্টাৰে চলাই গৈছে । এই আলোচনীৰ লেখাবোৰৰ কোনোবাটো লেখাৰ মানদণ্ড হয়তো ছপা মাধ্যমৰ আলোচনীৰ সৈতে ফেৰ মাৰিব পৰা নহয় । তথাপি এইবোৰে সাহিত্য সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত এক কৰ্মশালাৰ দৰে কাম কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে । বহুতে ইয়াত সাহিত্য চৰ্চা আৰম্ভ কৰি সাহিত্যৰ জগতত নিজৰ বলিষ্ঠ পদক্ষেপ আগবঢ়াবলৈ সক্ষম হৈছে ।
স্পন্দন শব্দৰ পৰা হৃদয়লৈ, আখৰুৱা, অসমীয়া কথা বতৰা, চিঠি গোট এইবোৰ সাহিত্য চৰ্চাৰ এক কঠিয়াতলী বুলিব পাৰি । তদুপৰি ৱিকিপিডিয়া আৰু ৱিকিচ'ৰ্চ বা ৱিকিউৎসৰ কথা ২ নং প্ৰশ্নৰ উত্তৰত উল্লেখ কৰিছোঁ ।
৪. এই প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিবলৈ লৈ মোৰ মনে হাহাকাৰ কৰি উঠিছে । ভাল বেয়া সকলোতে আছে । গতিকে ফেচবুকৰো এইটো এটা বেয়া দিশ । ইয়াত ভাল কাম যেনেকৈ হয়, তেনেকৈ বেয়া কামো হয় । সমাজ এখনত যেনেকৈ ভাল বেয়া মানুহ আছে, তেনেকৈ ফেচবুক সমাজখনতো এই দুই শ্ৰেণীৰ মানুহ আছে । সকলোৱে ভাল উদ্দেশ্য লৈ ফেচবুকলৈ নাহে, সমস্যা তাতেই । ইয়াত বিভিন্ন মনৰ বিভিন্ন ৰুচিৰ মানুহ আহে । স্বভাৱ তথা বয়সৰ ফালৰ পৰা অপৰিপক্ক মানুহৰ পৰা পৰিপক্ক মানুহলৈ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহ যেতিয়াই মন যায় তেতিয়াই ফেচবুকলৈ আহি তেওঁলোকৰ নিজৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত বিচৰণ কৰিবলৈ লয় । কেতিয়াবা সৰু সাধাৰণ ঘটনা এটাকো অযুক্তিকৰ যুক্তিৰে ভ্ৰমিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা দেখোঁ । যিবোৰে ফেচবুক সমাজকে নহয় আমাৰ বাস্তৱৰ সমাজকো ভ্ৰমিত কৰাৰ সম্ভাৱনা দেখা পাওঁ । ফেচবুক প্ৰেম এটা এতিয়া এক বিতৰ্কিত বিষয় হৈ পৰিছে । খৱৰ কাগজত প্ৰায়েই এনে ব্যাভিচাৰী প্ৰেমৰ খৱৰ সকলোৱে পাই আহিছে । অচিন কাঠৰ থোৰা লগাবলৈ গৈ বহুতে বিপদত পৰা দেখা গৈছে । ইয়াৰ বাবে ফেচবুকক নিশ্চয় জগৰীয়া কৰিব নোৱাৰি । সেয়া নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ নিজৰ মানসিকতাৰ ওপৰত । আমি নিজে সচেতন নহলে যিকোনো পৰিস্থিতিতেই জীয়াতু ভুগিব লগীয়া হয় ।
৫. মোৰ ওপৰৰ উত্তৰ কেইটাতেই ইয়াৰ উত্তৰো বিচাৰি পাব নিশ্চয় । ফেচবুকক আমি ইতিবাচক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিলে ইয়াৰ পৰা ইতিবাচক ফলাফলেই পাম তেনেকৈ নেতিবাচক উদ্দেশ্যেৰে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিলে নেতিবাচকেই ফল পাম ..এয়া পৰিষ্কাৰ কথা । সদৌ শেষত মই মোৰ এজন ভাতৃপ্ৰতিমবন্ধু কবি লক্ষণ কুমাৰৰ মন্তব্য ইয়াত মই উল্লেখ কৰিব বিচাৰিম, কবি লক্ষণ কুমাৰে কৈছে - “ফে’চবুকক মই এখন মন্দিৰ বুলিয়েই ভাবো। এই মন্দিৰলৈ প্ৰতিদিনে অগণন ভক্ত আহে নিজৰ সুখ-দুখৰ কথা ক’বলৈ,আনৰ সুখ-দুখৰ সমভাগী হ’বলৈ। ময়ো আহোঁ ইয়ালৈ, আন একো কৰিব নোৱাৰিলেও টিলিঙাকে বজাই দিওঁ….অন্তৰৰ মলিনতা দূৰ হৈ যায় ।” লক্ষ্মণ কুমাৰৰ দৰেই আমি সকলোৱে মন্দিৰৰ দৰে পবিত্ৰস্থান বুলি ভাবিব নোৱাৰোঁনে ?
